ایران لیبرالیسم

Manifest

سامان عمل را جز بر پايه‏ ي نظر نمي ‏توان استوار ساخت. فعاليت تئوريك و پراتیك دو روي يك سكه اند و لازم و ملزوم يكديگر. تاريخ يكصد ساله‏ ي اخير ما بيانگر آن است كه ضعف نظري همواره منجر به شكست عملي شده است.فقدان شفافيت در نظر، در تاريخ ما پيوسته سردرگمي در عمل و عدم ثبات قدم را در پي داشته است.

سخنرانی هفته

انتخابات و اتمام حجت

بهزاد مهرانی

هر گاه که به انتخابات ریاست جمهوری نزدیک می شویم، این پرسش که "چه کسی می تواند بهتر سکان دولت را به دست بگیرد؟" به پرسش روز فعالان سیاسی و مردم تبدیل می شود. و هر شخص و گروهی، فردی را به زعم خود به عنوان بهترین گزینه و در نهایت کاندیدای خود معرفی می کنند. این پرسش، یک پرسش قدیمی است و شاید قدمت آن به قدمت ِ احساس نیازمندی انسان به تشکیل حکومت باشد.

افلاطون در کتاب هفتم جمهوری، پرسش ِ چه کسانی برای زمامداری مناسبند ؟ را مطرح می سازد و آنگاه یگانه راه ایجاد "مدینه فاضله" را حاکمیت فیلسوفان می داند(1).جواد طباطبایی در مورد افلاطون می گوید:افلاطون بحران در نظام سیاسی آتن را که در نامه ی هفتم به آن اشاره کرده است ،همچنان که از مباحث رساله های دیگر او نیز می توان دریافت، بحران فلسفی و در بنیاد اندیشه ی فلسفی می دانست...نقادی شیوه های اداره همه شهرهای موجود،افلاطون را به موضع بنیادین فلسفه ی سیاسی او سوق داد که تا زمانی که فیلسوفی بنیاد گذار شهری نباشد،هیچ درمانی برای دردهای شهر کارگر نخواهد افتاد.(2) در این دیدگاه سوال اساسی این است که "چه کسی باید حکومت کند؟" و البته پاسخ ها متفاوت است.در جهان مدرن اصولا شکل پرسش تغییری بنیادین یافت و از "چه کسی باید حکومت کند؟" ادامه...

گورباچف ها و موگابه ها

احسان رمضانیان

با نزدیک شدن به سالهای پایانی قرن بیستم، اتحاد جماهیر شوروی که روزگاری قبله آمال بسیاری از رنج کشیدگان عالم بود، هر روز به سقوط و ورشکستگی نزدیکتر می شد. ورشکستگی که می توانست با خودخواهی و پافشاری حاکمان کرملین بر ایدئولوژی شکست خورده شان، به فقر و فلاکت مردم شوروی و نهایتاً فروپاشی ویرانگر و افسار گسیخته این کشور بینجامد. این از خوش اقبالی ساکنان شوروی سابق بود که رهبری خردمند و با تدبیر چون گورباچف، زمامدار حکومت در روزهای واپسین شوروی بود. راست گفته اند که کارهای بزرگ تنها از انسانهای بزرگ بر می آید. شاهکار گورباچف در عیان کردن تو خالی بودن حکومت برآمده از ایدئولوژی مارکسیسم-لنینیسم از آن جهت حائز اهمیت است که او نه در جایگاه اپوزیسیون، که صاحب قدرت اول سیستم محسوب می شد و بهتر از هر کس دیگری اسرار آنسوی دیوار آهنین را می دانست. گورباچف هیچ کم نداشت از آنچه یک سیاستمدار می خواست. ادامه...

دفاع شرقی از آزادی و حقوق بشر غربی

نگاهی به کتاب «توسعه به مثابه آزادی» نوشته‌ی آمارتیا سن

سعید صحرایی

آمارتیا سِن، متولد ۱۹۳۳ در بنگال هند است. وی اقتصاددان و استاد کالج کمبریج، دانشگاه لمونت، دانشگاه آکسفورد، و استاد ممتاز بازنشسته دانشگاه هاروارد است که در سال ۱۹۹۸، به واسطه نظراتش پیرامون رفاه اقتصادی، مکانیسم‌های اساسی فقر، تئوری توسعه انسانی، زنان، و لیبرالیسم سیاسی برنده‌ی جایزه نوبل اقتصاد شد.

وی در سال ۱۹۹۹، اثر مشهورش «توسعه به مثابه آزادی» را منتشر کرد. تاکنون ترجمه‌های متعدد و با عنوان‌های متفاوتی از این کتاب در ایران منتشر شده است1.

علی‌رغم اینکه سِن در اقتصاد، صاحب‌نظر است، اما او، آزادی و توسعه‌ی سیاسی را مقدم بر دیگر ابعاد توسعه می‌داند:

آزادترین کشورها، توسعه یافته‌ترین کشورها هستند و آزادی یک شرط لازم برای توسعه است. توسعه، هم‌پایه‌ی آزادی است و بی‌گمان در جوامعی نمود پیدا خواهد کرد که آن جامعه‌ها، برخوردار از یک‌سری آزادی‌ها باشد. ادامه...

ا چگونه بهشت موعود جهنم می شود؟(نگاهی به اندیشه سیاسی کارل پوپر)

نجات بهرامی

سال‌ها پيش از ميلاد مسيح هنگامي‌ كه "ديوجانس" حكيم يوناني در كوچه‌هاي آتن و در روز روشن با چراغ به دنبال انسان مي‌گشت، شايد باور نمي‌كرد كه اين انديشه او تا قرن‌ها و هزاره‌ها بعد از مرگش، همواره در ذهن انسان‌هايي از نوع خودش باقي بماند و آن‌ها را به دشمني با تمدن رايج بشري بكشاند. تمدني كه به اعتقاد آن‌ها طبيعت زيباي انسان‌ها را آلوده به شرارت و بي‌عدالتي كرده، و براي رفع اين آلودگي‌ها هم چاره‌اي جز بازگشت به طبيعت و رها شدن از قيد و بند قوانين و ضوابط اجتماعي وجود ندارد.
اين اعتقاد كه در يونان باستان در افكار و اعمال گروهي به نام (كلبيون) به رهبري "آنتيس تن" از شاگردان سقراط متجلي شده بود، پس از قرن‌ها (و اين بار به شكلي عيني‌تر و در عرصه نظريات اجتماعي) مجال بروز و ظهور يافته و يكي از بزرگ‌ترين فيلسوفان قرن هجدهم اروپا یعنی ژان ژاك روسو را شيفته خود كرد. قضاوتي كه تركيب افكار و عقايد روسو را تشكيل مي‌دهد و تمام آثار آينده روي بر پايه آن قرار مي‌گيرد، اين است كه انسان‌ها خوب به دنيا مي‌آيند ليكن جامعه آنها را شرور مي‌سازد. ادامه...

پیشنهادی برای پرداخت یارانة انرژی و زمان مناسب اجرای طرح تحول اقتصادی

مسعود نیلی

1. مقدمه

اصلاح قیمت حامل‌های انرژی یکی از بخش‌‌های بجا مانده از سیاست‌های اصلاح ساختاری است که به ویژه عدم تغییر آن در نتیجه اجرای طرح تثبیت قیمت‌ها که از سه سال پیش به اجرا درآمد، منجر به افزایش بسیار زیاد مصرف، عدم تجهیز منابع برای سرمایه‌گذاری و نیز تشدید کسری بودجه و وارد آوردن فشار به نقدینگی و تورم شد. مجموعه این شرایط وضعیتی را به وجود آورد که امروز در زمینه همة حامل‌های انرژی با بحران کمبود مواجهیم. محدود شدن اصلاح قیمت حامل‌های انرژی به 10% در سال‌های قبل و تثبیت آن ظرف سه سال گذشته ما را در وضعیتی قرار داده که کمبود انرژی در عین واردات در حد ارقام بسیار بالا، اصلاح قیمت را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. از نظر مشابهت مقیاس، اصلاح نرخ ارز در سال‌های اولیه پس از خاتمه جنگ و نیز آزادسازی قیمت‌ها در ابعادی فراگیر در همان زمان، قابل مقایسه با سیاست ذکر شده است. ادامه...

اقتصاد ایران در هفته ای که گذشت:

جای خالی عقل و آزادی

مسعود بُربُر

اگرچه پیش بینی وجود پس لرزه هایی برای برکناری مظاهری از سمت ریاست بانک مرکزی چندان دشوار نبود، اما به نظر می رسد رسانه ها ابعاد این پس لرزه ها را به درستی برآورد نکرده بودند. اگر یک سوی ماجرای برکناری مظاهری به تشکیل ستاد سه ضلعی حمایت از تولید و حضور صمصامی در بانک مرکزی انجامید، سوی دیگر، لغو تصمیم دولت و احیای شوراها، هشدار به دولت به دلیل عدول از قوانین مصوب مجلس و تهدید مدیران دولتی به تعقیب قانونی و انفصال از خدمات دولتی، انتقاد مکرر رسانه ها از اقدامات دولت و به ویژه برکناری مظاهری، و همچنین جبهه گیری مجلس شورا و مجمع تشخیص مصلحت در برابر دولت بود. همین ها گویا آن قدر بود که حواسمان به تصویب قطع نامه چهارم شورای امنیت و رتبه ی تاسف برانگیز ایران در شاخص آزادی اقتصادی نباشد. محمود بهمني، رييس كل جديد بانك مركزي در نخستين اقدام خود در جهت رفع گره از مشكلات مالي توليد، به مركز تصميم‌گيري براي صنعت كشور رفت تا با انجام يك رايزني فوري بستر لازم براي حل مشكلات صنعت فراهم شود. كمتر تحليل‌گري تصور مي‌كرد كه رييس كل جديد بانك مركزي «محمود بهمني» تنها چهار روز پس از تكيه بر كرسي رياست مهم‌ترين نهاد پولي و اعتباري كشور پا بر ساختمان وزارت صنايع و معادن بگذارد و با علي اكبر محرابيان بر سر رفع چالش‌ها و كمبود نقدينگي واحدهاي صنعتي به يك توافق جدي برسد. ادامه...

در دفاع از حقوق فعالین اقوام و اقلیتها/ به استقبال بیانیه ی اخیر کانون مدافعان حقوق بشر

رشید اسماعیلی

هر تمدنی را باید با نوع رابطه اش و روشی که در مورد اقلیتها به کار می برد داوری کرد
مهاتما گاندی
تمام افراد بشرآزاد به دنیا می آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند همه دارای عقل و وجدان می باشند و باید نسبت به یکدیگر با روحیه ی برادری رفتار کنند
ماده ی یک اعلامیه ی جهانی حقوق بشر
هر کس می تواند بدون هیچگونه تمایز، مخصوصا از حیث نژاد،رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقیده ی سیاسی یا هر عقیده ی دیگر و همچنین ملیت، وضع اجتماعی، ثروت، ولادت یا هر موقعیت دیگر، از تمام حقوق و کلیه ی آزادیها... بهره مند گردد
ماده ی دو اعلامیه ی جهانی حقوق بشر

1- حقوق بشر در معنای گسترده و کامل کلمه و فارغ از هر نوع تقلیل گرایی، مفهومی است که می تواند مخرج مشترک مطالبات تمامی ایرانیان باشد؛ کارگران، معلمان، زنان، طبقه ی متوسط شهری، روستاییان، اقلیتهای دینی و مذهبی اعم از بهاییان، یهودیان، زرتشتیان، مسیحیان و اهل تسنن و...، اقوام مختلف ِ ترک، کرد، بلوچ، ترکمن، اعراب ایرانی و... همه و همه ی می توانند آمال و آرزوهای خود برای برخورداری از یک زندگی توام با کرامت انسانی و در شأن یک شهروند صاحب حق را ذیل آرمان " همه ی حقوق بشر برای همه ی ایرانیان، بدون هیچ تبعیضی" پی بگیرند. حقوق بشر در معنای وسیع خود شامل حقوق مدنی و سیاسی و حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می شود(این تازه فارغ از نسل سوم حقوق بشر است)، حقوق بشر در این معنای وسیع هم حق سندیکا و اعتصاب برای کارگران را شامل می شود و هم حق تحصیل به زبان مادری را برای اقوام مختلف ایرانی به رسمیت می شناسد، تحقق حقوق بشر به معنای تضمین حقوق برابر همه ی ایرانیان با هر عقیده، مذهب منشاء قومی و طبقاتی یا تفاوت زبانی است. ادامه...

حق دخالت بشردوستانه در گفتگو با آرش نراقی

گفتگو از:سعید قاسمی نژاد

1-بحث حق دخالت بشردوستانه چه مدت است که در مجامع آکادمیک و سیاسی جهان مطرح شده است و این بحث بیشتر وامدار نظرات کدام فیلسوفان است؟

گفتمان حقوق-محور به طور عام و گفتمان حقوق بشر به طور خاص در دو دوره به گفتمان مسلط در تاریخ بشر تبدیل شد:

دوره نخست اواخر قرن هیجدهم را در بر می گیرد، یعنی تقریباً از اعلام استقلال آمریکا در سال 1776 تا پایان دوران وحشت در فرانسه در سال 1794. فیلسوفانی مانند هوگو گروتیوس[1]، تامس هابز، ساموئل پوفن دورف[2]، جان لاک، کانت، ویلیام پیلی، و دیگران از جمله اندیشمندانی بودند که بحث درباره حقوق بشر را به گفتمان مسلط در روزگار خود بدل کردند، و به شکل گیری دوره نخست گفتمان حقوق/حقوق بشر یاری رساندند. این گفتمان نهایتاً در "اعلامیه حقوق بشر و حقوق شهروندی"[3] که توسط انقلابیون فرانسوی تهیه و تنظیم شده بود، ترجمان عملی یافت. ادامه...

لیبرال فمینیسم (قسمت اول)

دایرةالمعارف فلسفی استنفورد، ویرایش نخست 18 اکتبر 2007

ترجمه مهرداد بزرگ/ نیلوفرگلکار

لیبرال‌ها آزادی را ارزشی اساسی و دولت را حافظ آزادی شهروندان می‌دانند. لیبرال‌فمنیست‌ها نیز از این دیدگاه پی‌روی می‌کنند و بر آزادی برای زنان پافشاری می‌کنند. میان لیبرال‌ها در مورد معنای آزادی اختلاف نظر وجود دارد، و از این رو لیبرال‌فمنیست‌ها بیش از یک نوع به خود می‌گیرند. این اندیشه‌ها عبارتند از: 1- لیبرال‌‌فمنیسم کلاسیک یا فمنیسم آزادی‌خواه( لیبرتارین فمنیسم) و 2- ‌لیبرال‌فمنیست برابری‌خواه.

لیبرال‌فمنیسم کلاسیک یا فمینیسم آزادی‌خواه، آزادی را به مثابه ممانعت از دخالت قهرآمیز درک می‌کند. این [اندیشه] بر این عقیده است که زنان به مانند مردان و به مثابه افراد مستقل از این حق آزادی برخوردارند. این اندیشه معتقد است، قدرت قهرآمیز دولت تنها در حوزه‌های ضروری برای حمایت از حق آزادی در برابر دخالت‌های قهرآمیز، توجیه می‌شود. فمینیست‌های برابری‌خواه حقوقی به عنوان لیبرال‌های کلاسیک یا فمنیست‌های آزادی‌خواه (لیبرتارین) به این مهم معتقدند که در جوامعی چون ایالات متحده، تنها منبع مهم اخلاقی ستم به زنان دولت است. آن‌ها برآنند که نقش سیاسی فمینیسم پایان دادن به قوانینی است که به طور خاص آزادی زنان را محدود می‌کند، اما هم‌‌چنین قوانینی را که امتیازهای خاصی به زنان می‌دهد، شامل می‌شود. ادامه...

ما نماینده مجلس نیستیم, ما ولی شما هستیم

نیلوفر گلکار

“طرح پذيرش دانشجويان دختر در محل اقامت در مجلس شوراي اسلامي اعلام وصول شد.”*
گویا در این روزگار نمایندگان مجلس, نه نماینده مردم بلکه خود را ولی مردم می دانند. تقریبا تعداد زیادی از ما کنکور داده ایم. فرم هایش را پر کرده ایم, استرس و درس خواندن دیوانه وارش را تجربه کرده ایم.رتبه می آید و دانش آموز می تواند تصمیم بگیرد که چه رشته ای را در کجا انتخاب کند و تازه بعد, در صورت قبولی به تحصیل در دانشگاه و رشته انتخابی خود بپردازد. حال سوال اساسی اینجاست. در پروسه ای که تمامش با انتخابی زیر محدودیت های فراوان رخ می دهد, منع قانونی بر اساس جنسیت چه می تواند باشد؟ البته پاسخ روشن است تبعیض و دید زن ستیز حاکمیت به زنان. ادامه...

نگاهی به فیلم "روز برمی آید"

روز بر می آید که برداشتی آزاد از نمایشنامه "مرگ و دوشیزه جوان" نوشته آریل دورفمان نماینامه نویش شیلیایی است، ابتدا قرار بود به عنوان یک تله فیلم از شبکه سه تلویزیون به نمایش در آید و به همین دلیل فیلمبرداری آن هم به شیوه تلویزیونی انجام شد. نتیجه بالاتر از استانداردهای تله فیلم بود و برای شرکت در بخش مسابقه سینمای ایران بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر ارائه و پذیرفته شد. از آن پس روز بر می آید در مجموعه فیلمهای سینمایی قرار گرفت و در جشن خانه سینمای ایران در سال گذشته در دو بخش بهترین فیلمنامه (سعید شاهسواری و بی‍ن میرباقری) و بهترین بازیگر نقش اول زن (یکتا ناصر) نامزد دریافت جایزه شد. ادامه...

زنان سریال‌های ماه رمضان در جست‌وجوی شوهر

چند سالی‌ست که در ماه رمضان سریال‌های تلوزیونی پای ثابت سفره افطار ایرانیان هستند. امسال هم در این ماه، چهار سریال از چهار شبكه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.

سریال‌های «بزنگاه» به كارگردانی رضا عطاران از شبكه سوم، «مثل هیچ كس» به كارگردانی عبدالحسین برزیده از شبكه دوم، «روز حسرت» به كارگردانی سیروس مقدم از شبكه اول، و سریال «مامور بدرقه» به كارگردانی سعید سلطانی از شبكه پنجم، به ترتیب بعد از افطار پخش می‌شدند‌.

مریم مهتدی، خبرنگار هنری مهمان برنامه امروز روایت زنان است که در‌مورد این سریال‌ها و تصویری که از زنان در آن‌ها به نمایش گذاشته شده صحبت می‌کند... ادامه.